Wprowadzenie w 1999 roku nowej wspólnej waluty europejskiej EURO spowodowało, że banki w Europie stworzyły nową referencyjną stopę procentową dla rynku iędzybankowego.
EURIBOR (Euro Interbank Offered Rate) to referencyjna stopa procentowa kredytów w strefie euro oferowanych przez jeden bank innemu bankowi (tym razem pierwsza litera pochodzi od nazwy waluty – lub – jak kto woli – strefy EURO). Organizatorem Fixingu jest Europejska Federacja Bankowa (FBE – Federation Bancaire de L\’Union Europeenne). Stawki publikowane są o godz. 11:00 czasu frankfurckiego. Stopa jest wyliczana na podstawie notowań z kilkudziesięciu największych banków ze strefy EURO oraz Islandii, Norwegii i Szwajcarii, spośród ponad 4,5 tys.banków reprezentowanych przez FBE (wiedzieliście, że w Europie jest tyle banków? – no teraz chyba o kilka mniej ) . Wybór banków, których warunki udzielania kredytów brane są pod uwagę przy kształtowaniu Euribor, oparty jest na kryteriach rynkowych. Banki te należą do największych  w strefie euro i posiadają najlepszy standing oraz przeprowadzają najwięcej transakcji na rynkach strefy euro.

EURIBOR został opublikowany po raz pierwszy 30 grudnia 1998 roku dla wartości na dzień 4 stycznia 1999 r.
Zanim EURO (uwaga! nie mam tu na myśli mistrzostw świata w piłce nożnej!) opanowało Europę, funkcjonowały jeszcze inne stawki – nazywane od nazw (masło maślane – ale jak to inaczej powiedzieć?) np. we Frankfurcie – FIBOR,w Paryżu – PIBOR.
Natomiast jako pierwszą wprowadzono w 1957 roku stawkę referencyjną dla amerykańskiego dolara. W latach 60-tych i 70-tych pojawiły się kolejne: dla brytyjskiego funta, niemieckiej marki i francuskiego franka, (zastąpione teraz przez EURO), japońskiego jena, franka szwajcarskiego oraz dolarów australijskiego i kanadyjskiego.

Uczestnikami Fixingu mogą być banki krajowe lub oddziały banków zagranicznych działające w Polsce na podstawie Prawa Bankowego, spełniające wymogi określone w Regulaminie Fixingu.
Aby zostać Uczestnikiem Fixingu Bank musi otrzymać od Organizatora zaproszenie do uczestniczenia w Fixingu, złożyć  deklarację uczestniczenia w Fixingu oraz przestrzegania Regulaminu oraz otrzymać potwierdzenie nadania statusu Uczestnika Fixingu (czyli jak w każdym elitarnym klubie – musi być zaproszenie i karta członkowska). Organizatorem jest Polskie Stowarzyszenie Dealerów Bankowych – Forex Polska.
O innych warunkach uczestnictwa w Fixingu możecie poczytać w regulaminie - najważniejsze z nich to bardzo dobra i stabilna sytuacja finansowa oraz znaczna aktywność banku na polskim rynku pieniężnym co oznacza dopuszczenie do zawierania transakcji z bankiem centralnym – Narodowym Bankiem Polskim
Aktualnie w ustalaniu stawek WIBOR (Fixingu) bierze udział 13 banków.

Jak to się odbywa?
Cała operacja ustalania stawek WIBOR I WIBID ma miejsce codziennie (w dni robocze oczywiście) i trwa 15 minut od 11:00 do 11:15 (tak więc najważniejsze jest aby telefony i maile działały w tym czasie!)
Każdy z Banków uczestniczących w Fixingu zobowiązany jest do przekazania po jednej stawce po jakiej gotów jest udzielić innemu Uczestnikowi (stawka offer) i przyjąć od innego Uczestnika (stawka bid) depozyt złotowy (pożyczkę) na wszystkie terminy (o terminach była mowa w 1 cz.).

Stawki WIBOR i WIBID są obliczane jako średnia arytmetyczna stóp zgłoszonych przez uczestników fixingu, po odrzuceniu dwóch najwyższych i dwóch najwyższych wielkości. Jeśli jednak podano mniej niż 8 stawek, odrzucane są tylko dwie skrajne. W ciągu 15 minut od publikacji indeksów ustalonych podczas fixingu, banki biorące w nim udział zobowiązane są do zawierania transakcji z innymi jego uczestnikami według stawek nie gorszych od zgłoszonych tego dnia. Ma dyscyplinować uczestników systemu i zapobiec próbom manipulacji stawkami. Różnica między stawkami udzielania i przyjęcia depozytu na dany termin (spread) podawanymi przez każdego uczestnika Fixingu nie może być większa niż:
• 0.3% dla terminów O/N, T/N;
• 0.2% dla terminów od jednego tygodnia do jednego roku, określone są też  kwoty zawieranych transakcji, do wysokości których obowiązują ustalone stawki.
Stawki WIBOR i WIBID ustalone na Fixingu w danym dniu są publikowane w serwisie informacyjnym Reutersa w tym samym dniu w ciągu pierwszych pięciu minut po Fixingu.
Po co tyle zamieszania i dlaczego Fixing trwa tak krótko -  tylko 15 minut? Odpowiedź w cz.3.

WIBOR jest to oprocentowanie (inaczej stawka referencyjna lub …. cena pieniądza!), po jakim banki skłonne są udzielić pożyczek (oferują pożyczki) innym bankom na rynku warszawskim (oczywiście nie oznacza to, że bank posiadający centralę poza stolicą nie może brać udziału w wyliczeniu WIBOR – chodzi tu o wskazanie miejsca zawierania transakcji) w trakcie Fixingu.
No tak, co zdanie to kolejny, trudny termin .
Fixing to działania podejmowane w celu ustalenia stawek referencyjnych WIBOR i WIBID  dla depozytów (pożyczek) złotowych na polskim rynku międzybankowym.

WIBID to skrót od Warsaw Interbank Bid Rate czyli j.w. tylko dotyczy stawki, po której banki są skłonne przyjąć depozyt (oprocentowanie, jakie są skłonne zapłacić za pożyczkę).
Stawki WIBOR i WIBID są ustalane dla pożyczek na różne terminy – przykładowo zestawienie stawek z dziś:

Generalnie – im dłuższy termin (okres) na jaki udzielana jest pożyczka (zwana przez bankowców depozytem), tym droższy pieniądz (wyższy WIBOR – czyli wyższe oprocentowanie).
Należy pamiętać, że wartości stawek procentowych WIBOR i WIBID są prezentowane w ujęciu rocznym.
Przykładowo WIBOR 1M = 3,80 oznacza, że za depozyt złożony na okres jednego miesiąca bank udzielający pożyczki chce otrzymać odsetki w wysokości 3,8% p.a. (per annum czyli w skali rocznej).
Jeśli depozyt (pożyczka) wynosi 100.000.000 PLN to odsetki za 1 miesiąc przy tej stawce WIBOR wyniosą (100.000.000 x 3,8%) /12 = 316.667 PLN (ładna kwota!!!).

cdn ….

Bo jak by się tak zastanowić nad teoretyczną sytuacją w której popyt i podaż zależy wyłącznie od ruchu cen(*) czyli, że teoretycznie wzrost ceny wywołuje wzrost podaży i odwrotnie, a spadek ceny wywołuje wzrost popytu – i odwrotnie, to trudno znaleźć „czysty” przykład. Co więcej, niejaki Robert Giffen wykazał, że istnieje jeszcze inne odstępstwo od tzw. zasady elastyczności popytu. Od nazwiska twórcy zwie się je Paradoksem Giffena.

Opisuje on sytuację ekonomiczną, w której pomimo wzrostu ceny danego dobra popyt na nie nadal wzrasta (przy założeniu innych czynników niezmiennych). Sytuacja taka ma miejsce przy bardzo niskich dochodach konsumentów i przy wzroście cen dóba niższego rzędu, którym jest dobro Griffena.

Przykładem może być sytuacja, w której konsument nie mogąc sobie pozwolić na zakup żadnego innego podstawowego dobra (np. masła, mięsa, kaszy) kupuje wyłącznie najbardziej podstawowe dobro – dobro Giffena (np. chleb, ziemniaki lub ryż) nie zważając na wzrost jego ceny.

Takie sytuacje zdarzają się w realnym świecie – ale czy rzeczywiście można mówić tu o braku wpływu innych czynników na zmianę ceny? Chyba nie do końca – czynnikiem wywołującym wzrastający popyt – mimo wzrostu ceny – jest tu ubożenie społeczeństwa, a więc spadek siły nabywczej. Tyle, że działa ten czynnik odwrotnie (wzrost popytu zamiast spadek) niż nakazywała by teoria. A to dlatego, że dotyczy podstawowej potrzeby w piramidzie Masłowa – jedzenia.
Jak wiec widać każda teoria ma jakiś wyjątek, a jak by się głębiej zastanowić, to życie – również gospodarcze – składa się wyłącznie z wyjątków, które potwierdzają iż teoria to praktyka dla bezradnych .

(*)Prawo podaży
Ilość dostarczanego dobra ulega zmianie, jeśli jego cena wzrośnie lub spadnie. Dzieje się tak dlatego, że producenci dostarczają swoje produkty w celu osiągnięcia zysku. Im wyższa jest cena, tym większą stanowi zachętę do produkcji i sprzedaży danego dobra. Opieramy się tutaj na założeniu, że wszystkie inne niż cena czynniki (dochody, ceny dóbr substytucyjnych i komplementarnych, moda itp.) utrzymujemy na pewnym stałym, określonym poziomie. Sic!

Właśnie zamierzałam się „zebrać” do pisania tego tekstu, gdy w książce, którą czytałam(*), natrafiłam na takie zdanie: „Natura to jeden wielki wolny rynek. Prawo podaży i popytu funkcjonuje nawet na poziomie molekularnym”. To chyba najlepszy (tym bardziej, że przypadkowy!) komentarz do definicji popytu, podaży i równowagi rynkowej
Od pojęć tych zaczyna się większość podręczników ekonomii i przeciętny człowiek w naszym steranym kryzysem kraju – nawet nie związany z ekonomią w pracy czy szkole – przynajmniej mniej więcej wie, co one oznaczają. Tak więc podaję definicje niejako pro forma, ze świadomością, że mało kogo to zainteresuje . Będą to z założenia definicje najprostsze i „łopatologiczne”, bo ekonomiści i studenci  to wiedzą, a chodzi o to by zwykły zjadacz …… chipsów zrozumiał.

Popyt to wielkość zapotrzebowania zgłoszonego przez konsumentów na dane dobro, przy danej cenie, w danym okresie i na określonym rynku.
Co to oznacza w praktyce? Czy to, że macie pragnienie posiadania najnowszego modelu … BMW … jest czynnikiem kształtującym popyt na ten samochód? To zależy. Jeśli na waszym rachunku bieżącym w banku lub w skarpecie pod materacem leżą sobie pieniądze odliczone na zakup tego samochodu i jesteście już umówieni z dealerem na jazdę próbną (żeby podjąć ostateczną decyzję!) to odpowiedź brzmi: TAK! Jeśli natomiast wasze pragnienie jest efektem wyobraźni pobudzanej plakatem na ścianie i, póki co, stać was najwyżej na skuter marki Java – to również wpływacie na popyt, tyle że popyt ten dotyczy skuterów.
Nieco inaczej sformułowana definicja mówi bowiem, że:
Popyt to takie zapotrzebowanie na dane dobro, za które nabywca gotowy jest zapłacić ustaloną na rynku cenę, dysponując do tego odpowiednią sumą pieniędzy. Innymi słowy – to poparta odpowiednimi zasobami chęć klienta do nabycia dóbr i usług w danym momencie i w danym miejscu.
I jeszcze:
Popyt efektywny występuje wtedy, gdy chęć nabycia towaru poparta jest posiadaniem odpowiedniego ekwiwalentu w środkach płatniczych.
To na razie tyle o popycie – chyba wiadomo już o co chodzi?
Jest kasa – jest popyt, nie ma kasy – nie ma popytu!

Podaż jest pojęciem, o którym dziś jakby mniej myślimy niż kiedyś, aczkolwiek kto ma powyżej 30 lat to pamięta  może jeszcze czasy, gdy głównym tematem rozmów przy świątecznym stole była podaż (a raczej jej brak) szynki, mandarynek oraz papieru toaletowego i szarego mydła.
Tak więc:
Podaż to ilość towaru, usług, którą dostawcy są skłonni dostarczyć na rynek w określonym czasie. I oczywiście przy określonej cenie. Generalna zasada mówi, że przy niezmiennych innych warunkach rynkowych wzrostowi ceny towaru towarzyszy wzrost podaży, a obniżaniu się ceny – spadek wielkości podaży. Ale spróbujcie mi znaleźć taki „czysty” przykład zmiany relacji ceny i podaży bez wpływu innych czynników. Czysta teoria – zawsze jest jakaś „inna” przyczyna.

Nie zamierzam tu robić wykładu na temat czynników kształtujących podaż i popyt towarów – wspominam bowiem o popycie i podaży po to, aby napisać kolejny artykulik o szczególnym towarze jakim jest PIENIĄDZ (tak właśnie – pieniądzem i pietruszką na targu rządzą te same prawa popytu i podaży, no może tylko w wersji mniej i bardziej skomplikowanej).
Żeby jednak to pokazać trzeba wprowadzić jeszcze jedno pojęcie, a mianowicie:
Równowaga rynkowa - jest to taki stan rynku, w którym ilość dóbr nabywanych przez konsumentów równa jest ilości tych dóbr wytwarzanych przez producentów, czyli stan w którym wielkość popytu na danym rynku jest równa wielkości podaży. Czynnikiem równoważącym podaż i popyt jest zazwyczaj cena, a cena, przy której występuje równowaga rynkowa nazywana jest … kto zgadnie? …. ceną równowagi rynkowej.
No i teraz wszystko jasne – czy waszym zdaniem mamy teraz równowagę rynkową w zakresie np. podaży kredytów hipotecznych …?

(*) Ta książka to wbrew pozorom nie był podręcznik do ekonomii tylko „Gra Anioła” Carlosa Ruiza Zafona. Poprzednia powieści tego autora „Cień wiatru” sprawiła, że najpierw w wyobraźni, a potem w realu zakochałam się w Barcelonie (miejsce akcji obu opowieści) – polecam – i czytanie i zwiedzanie!

]]> http://www.finansowy.pl/definicje/71/popyt-podaz-rownowaga-rynkowa.html/feed 3 http://www.finansowy.pl/waluty/40/sredni-kurs-walut-nbp.html http://www.finansowy.pl/waluty/40/sredni-kurs-walut-nbp.html#comments Sun, 25 Jan 2009 20:31:49 +0000 Alicja http://finansowy.pl/?p=40 Co to jest Średni Kurs Walut NBP – jak się go wylicza?

Sposób wyliczania Kuru Średniego Walut NBP reguluje uchwała Zarządu NBP .  Każdego dnia ok. godziny 11.00 NBP (Narodowy Bank Polski) podaje informację o wysokości średnich kursów walut, które są potem publikowane we wszystkich portalach finansowych i informacyjnych.

Kilka minut wcześniej NBP pyta 10 wybranych banków, które prowadzą wymianę walutową w relacji waluta/złotówki (czyli kupują i sprzedają waluty za PLN) o kursy kupna i sprzedaży 2 walut: USD i EUR (tzn. o to ile złotych banki płacą za walutę i za ile złotych sprzedają ją swoim klientom). Kursy takie, wyrażone w PLN (złotych)  nazywa się  kwotowaniami. Następnie „kwotowania są uśredniane” tzn. dodawany jest kurs sprzedaży do kursu kupna waluty  z każdego banku i dzielony przez 2.  Dwa najwyższe i dwa najniższe, wyliczone w ten sposób kursy, są odrzucane, a z pozostałych wyliczany jest Kurs Średni Walut NBP (suma 6 uśrednionych kwotowań dzielona przez 6). W ten sposób wyliczany jest kurs średni USD czyli – ile średnio złotych kosztuje w bankach 1 dolar, oraz kurs średni EUR – tzn. ile średnio złotych kosztuje w bankach 1 euro. No nie zupełnie kosztuje – bo jest to przecież średnia kursu sprzedaży i kursu kupna waluty na rynku bankowym.

Dla pozostałych walut kurs średni NBP liczy się nieco inaczej – w oparciu o kurs EUR do PLN i kursy innych walut do EUR podawane przez agencje informacyjne.

Co nam mówi wyliczony w ten sposób kurs  średni?

Otóż  tak wyliczony kurs – jak większość „średnich” – mówi nam niewiele. Generalnie pokazuje jaki jest trend (w porównaniu  w kursami z poprzednich dni – rośnie czy spada?), a więc pokazuje ogólną tendencję w bankach.  Nie trzeba być orłem z matematyki aby zauważyć, że tak wyliczony kurs średni waluty NBP nie ma nic wspólnego  (jeśli chodzi o cenę!) z kursem waluty liczonym w PLN jaki spotkamy w naszym banku przy spłacie kredytu walutowego, albo sprzedaży gotówki w kantorze. No może poza tym, że kurs sprzedaży waluty w banku/kantorze będzie zwykle wyższy od kursu średniego NBP, a kurs kupna walut – niższy.

Do czego jest potrzebny Średni Kurs Walut NBP przeciętnemu Polakowi?

Jeśli ten Polak jest księgowym to wg. tego kursu wylicza zwykle pozycje bilansu określone w walucie (należności, zobowiązania, gotówkę i środki na rachunkach walutowych w banku), dzięki temu takie wielkości w walutach są porównywalne. Czasem  kurs średni walut NBP jest umieszczany w różnych umowach i dokumentach – jako podstawa do wyliczenia należności lub zobowiązania w złotówkach (np. czynsz za wynajem lokalu biurowego jest podany w USD, a  płacony w PLN po kursie średnim NBP dla dolara).

I to właściwie wszystko, co mi do głowy przychodzi w sprawie zastosowania średniego kursu walut NBP dla przeciętnego Kowalskiego.